พูดจีนให้เหมือนเด็กออฟฟิศ” : Gen Z กับศัพท์จีนไวรัลชีวิตทำงาน

คอลัมน์ออนไลน์ "ชีพจรจีน" ประจำเดือนมกราคม 2569

เรื่อง พูดจีนให้เหมือนเด็กออฟฟิศ” : Gen Z กับศัพท์จีนไวรัลชีวิตทำงาน

โดย อาจารย์พรรวินท์ ศรีธีรวิชัย (อาจารย์ประจำสำนักวิชาจีนวิทยา มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง)

            ชีวิตวัยทำงานมันไม่ง่าย… โดยเฉพาะสำหรับ Gen Z ที่ต้องเจอทั้งโอที หัวหน้าชอบ“画大饼”และเพื่อนร่วมงานที่เต็มไปด้วย“班味” แต่แทนที่จะบ่นตรง ๆ เด็กจีนรุ่นใหม่กลับเลือก “สร้างศัพท์ของตัวเอง” ซึ่งเป็นคำที่ทั้งฮา ประชดประชัน และตรงใจคนทำงานยุคนี้ มาดูกันว่า “ศัพท์ออฟฟิศจีน” เหล่านี้เริ่มจากไหน ใช้ยังไง ทำไมถึงกลายเป็นภาษาประจำตัวของคนรุ่นใหม่ในโลกของการทำงาน

ตอนที่ 1 牛马：ชีวิตวัยทำงานในร่างวัวม้า

             牛马（niú mǎ）ถ้าแปลตรงตัวจะแปลว่า วัวม้า แต่ถ้าในใช้ในเชิงของภาษาอินเทอร์เน็ต จะหมายถึง คนทำงานตัวเล็กๆ ที่ถูกใช้งานเหมือนวัวเหมือนม้า ซึ่งที่มาของศัพท์คำนี้มาจาก เริ่มจากแพลตฟอร์ม Weibo และ Bilibili ราวปี ค.ศ. 2020 ช่วงที่คนจีนพูดถึงวัฒนธรรม“加班”(ทำงานล่วงเวลา) และ“内卷”(แข่งขันไม่สิ้นสุด) คนรุ่นใหม่เริ่มรู้สึกว่าตัวเองทำงานเหมือนแรงงานในระบบ เลยเรียกตัวเองว่า“社畜 (สัตว์สังคม)”ต่อมาก็พัฒนาเป็นคำว่า“牛马”เพราะวัวม้าคือสัญลักษณ์ของการ “ทำงานโดยไม่ปริปาก” และในตอนนี้คำว่า “我是牛马” (ฉันมันก็แค่วัวม้าคนหนึ่ง) กลายเป็นวลีไวรัลในหมู่ชาวออฟฟิศจีน ใช้พูดประชดชีวิตของตัวเอง ต่อมาเรามาดูกันดีกว่าว่า เราสามารถใช้คำว่า 牛马 ได้ในสถานการณ์แบบไหนบ้าง เช่น

老板又让我周末加班，我真是一头牛马。

หัวหน้าให้มาทำโอทีอีกแล้ว ฉันนี่แหละ วัวม้าตัวจริง

别骂了，都是牛马，互相理解吧。

อย่าด่ากันเลย เราก็วัวม้าด้วยกันทั้งนั้น เข้าใจกันหน่อยเถอะ

ตอนที่ 2 画大饼 ：เมื่อหัวหน้าขายฝัน แต่ไม่ให้จริง

            画大饼（huà dà bǐng）แปลตรงตัวว่า “วาดแพนเค้กก้อนใหญ่” แต่ความหมายจริงคือ การพูดสัญญาอนาคตสวยหรู เพื่อให้คนมีแรงทำงานต่อ ทั้งที่รู้อยู่แล้วว่าไม่น่าจะเกิดขึ้นจริง พูดง่าย ๆ คือ “ขายฝัน” หรือ “พูดให้ดูดีแต่ไม่ทำ” คำนี้มาจากสำนวนจีนเก่า “画饼充饥” หมายถึง วาดแพนเค้กไว้หลอกตัวเองว่าอิ่ม หมายถึงการ “ปลอบใจด้วยสิ่งที่ไม่มีอยู่จริง” ต่อมาคนจีนยุคใหม่ โดยเฉพาะในโลกออฟฟิศ เอามาใช้พูดถึงหัวหน้าที่ชอบพูดแบบนี้:

“ปีหน้าบริษัทโตแน่!” “ขยันอีกนิด เดี๋ยวได้เลื่อนตำแหน่ง!” “อดทนก่อน เงินเดือนจะขึ้นเร็ว ๆ นี้!”

ฟังแล้วดูมีกำลังใจ… แต่พอเวลาผ่านไปก็ยังเหมือนเดิม เลยเรียกว่า 被画大饼 (ถูกขายฝัน) ทีนี้เราลองมาดูตัวอย่างการใช้จริงของคำนี้กัน

老板又在画大饼，说我们马上要上市。

หัวหน้าขายฝันอีกแล้ว บอกว่าบริษัทจะเข้าตลาดหุ้นเร็ว ๆ นี้

别画大饼了，我们要的是奖金。

เลิกวาดแพนเค้กเถอะ เราอยากได้โบนัสมากกว่า

被画大饼太多次，现在谁都不信了。

โดนขายฝันมาหลายรอบแล้ว ตอนนี้ไม่เชื่อใครอีกต่อไป

ตอนที่ 3 班味：กลิ่นออฟฟิศที่ตามติดไปทุกที่

            班味 (bān wèi) แปลตรงตัวคือ “กลิ่นของงาน / กลิ่นออฟฟิศ” แต่ในภาษาจีนอินเทอร์เน็ต หมายถึง บรรยากาศการทำงานแบบเข้มงวดจริงจัง เหมือนพลังงานออฟฟิศที่ล้อมรอบคุณไปหมด พูดง่าย ๆ คือ “ความเป็นออฟฟิศ” ที่ทำให้รู้สึกเหนื่อยหรือเครียด แม้ไม่อยู่ที่ทำงาน คำศัพท์คำนี้ เริ่มนิยมมาจาก 小红书 และ 抖音 หลังปี ค.ศ. 2021 ชาว Gen Z ในจีนมีการโพสต์เรื่องความเป็น “ออฟฟิศเต็มขั้น” เช่น เพื่อนร่วมงานจริงจังเกินไป หรือประชุมไม่จบสักที ตัวอย่างที่เป็นไวรัล เช่น

周末还在穿正装出门，满身班味。

วันหยุดยังใส่ชุดทางการออกจากบ้าน กลิ่นออฟฟิศคลุ้งไปหมด

我只想摆脱班味，找回自己的生活。

ฉันแค่อยากสลัดกลิ่นออฟฟิศออก แล้วกลับมาใช้ชีวิตของตัวเอง

ตอนที่ 4 搬砖： ชีวิตเด็กออฟฟิศก็เหมือนยกอิฐ

            搬砖 (bān zhuān) แปลตรงตัวว่า “ยกอิฐ” แต่สำหรับชาวออฟฟิศ หมายถึง ทำงานหนักแบบไม่ได้หยุดพัก หรือ ทำงานไปวัน ๆ เหนื่อยแต่ยังต้องเดินหน้าต่อ พูดง่าย ๆ คือ เปรียบเทียบชีวิตออฟฟิศกับการแบกอิฐหนัก ๆ คำว่า “搬砖”มีที่มาจาก Weibo และ Bilibili ซึ่งเป็นคำที่ใช้โดยคนรุ่นใหม่ที่ทำงานสายออฟฟิศ หรือแม้แต่ฟรีแลนซ์ บางครั้งคน Gen Z ก็ใช้ประชดตัวเอง ดังนี้

今天又搬砖了一整天。

วันนี้ก็ต้องแบกอิฐทั้งวันอีกแล้ว

搬砖搬得腰都酸了，但没办法，生活还得继续。

แบกอิฐจนหลังปวด แต่ก็ทำยังไงได้ล่ะ ชีวิตต้องเดินต่อไป

ชีวิตวัยทำงานของ Gen Z มันเหนื่อย แต่ก็มีสีสันอยู่ในตัวเอง จาก 牛马 ที่สะท้อนความรู้สึกถูกใช้งานเหมือนวัวม้า ไปจนถึง 画大饼 ที่หัวหน้าขายฝันแต่ไม่ให้จริง 班味 ที่ตามติดทุกสถานการณ์ออฟฟิศ และ 搬砖 ที่เปรียบชีวิตทำงานกับการแบกอิฐหนัก ๆ ศัพท์เหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ แต่มาจาก ความคิดสร้างสรรค์ของคนรุ่นใหม่ที่อยากประชดชีวิต และสร้าง “ภาษาของตัวเอง” เพื่อหัวเราะกับความจริงของออฟฟิศ เด็ก Gen Z จีนใช้คำเหล่านี้ทั้งประชด ทั้งขำ และทั้งสะท้อนความเป็นจริง

สำหรับเรา… นี่คือ วิธีพูดจีนให้เหมือนเด็กออฟฟิศยุคใหม่ ไม่ใช่แค่เรียนคำศัพท์ แต่เรียนรู้มุมมองชีวิต และเสียงหัวเราะของคนรุ่นเดียวกัน เพราะบางที การเข้าใจศัพท์แค่คำเดียว… ก็เหมือนได้เข้าใจชีวิตวัยทำงานของ Gen Z ทั้งโลก

รายการอ้างอิง

Qian, L. (2025, April 9). Niu ma, bailan on the list: Chinese internet buzzwords reflect social sentiment. Radio Free Asia (RFA Mandarin). https://www.rfa.org/.../2025/04/09/china-internet-buzzword/

Wang, Z.D., & Yan, X.Y. (2024, March 27). Ban wei is literally the smell of work. China Youth Daily. https://zqb.cyol.com/html/2024-03/27/nw.D110000zgqnb_ 20240327_1-04.htm

What does Ban zhuan“搬砖”mean. (2025, October 29). Chaociku. https://www.chaociku.com /geng/213.htm

What does Hua da bing“画大饼”mean. (n.d.). Baike.com. https://www.baike.com/wikiid/5141303426436374350