ส่องคำศัพท์ใหม่จากนโยบายจีน: มีสัญญาณอะไรซ่อนอยู่?

คอลัมน์ออนไลน์ "ชีพจรจีน" ประจำเดือนกรกฎาคม 2569

เรื่อง ส่องคำศัพท์ใหม่จากนโยบายจีน: มีสัญญาณอะไรซ่อนอยู่? 

โดย อาจารย์ ดร.กัญชพร ศิริวาท (อาจารย์ประจำสำนักวิชาจีนวิทยา มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง)

          บทความ “ชีพจรจีน” ฉบับนี้จะพาทุกท่านไปรู้จักกับ “คำศัพท์ใหม่” （新词/热词）ที่ปรากฏในรายงานการทำงานของรัฐบาลจีน 《政府工作报告》ซึ่งมักสะท้อน “ทิศทางนโยบายแห่งชาติ” และ “วาทกรรมการพัฒนา” ของจีนในแต่ละช่วงเวลา โดยเฉพาะในบริบทของ“十五五”(แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมระยะ 5 ปี ฉบับที่ 15) ที่จะใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาประเทศ ในช่วง ค.ศ. 2026-2030

          สำหรับคำศัพท์ใหม่ที่ถูกกล่าวถึงในรายงานการทำงานของรัฐบาลจีน ประจำปี ค.ศ. 2026 ได้แก่ “城乡居民增收计划”(แผนเพิ่มรายได้ของประชาชนในเขตเมืองและชนบท)“中小学春秋假” (วันหยุดฤดูใบไม้ผลิและฤดูใบไม้ร่วงสำหรับโรงเรียนประถมและมัธยม)“未来能源”(พลังงานแห่งอนาคต)“中国服务”(บริการแบบจีน / ภาคบริการของจีน)“智能经济新形态”(รูปแบบใหม่ของเศรษฐกิจอัจฉริยะ)“新基建工程”(โครงการโครงสร้างพื้นฐานยุคใหม่)“卫星互联网”(อินเทอร์เน็ตผ่านดาวเทียม)“地方政府招商引资 鼓励和禁止事项清单”(บัญชีรายการสิ่งที่รัฐบาลท้องถิ่นสามารถส่งเสริมหรือห้ามดำเนินการในการดึงดูดการลงทุน) และ“世界级城市群”(กลุ่มเมืองระดับโลก)

         เมื่อพิจารณาจากคำศัพท์ใหม่เหล่านี้ จะเห็นได้ว่า ไม่ได้เป็นเพียงถ้อยคำทางนโยบายทั่วไป หากแต่สะท้อนทิศทางการพัฒนา เศรษฐกิจ เทคโนโลยี และรูปแบบการบริหารของจีนในยุคใหม่ โดยเฉพาะการมุ่งสู่การพัฒนาเชิงนวัตกรรม เศรษฐกิจดิจิทัล และการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ซึ่งมีนัยสำคัญเกี่ยวกับ “มิติการพัฒนา” ของจีน ดังนี้

(1) มิติการพัฒนาเศรษฐกิจและการยกระดับคุณภาพชีวิต

          คำว่า 城乡居民增收计划 “แผนเพิ่มรายได้ประชาชนเมืองและชนบท” เป็นการมุ่งส่งเสริมรายได้โดยเฉพาะในกลุ่มเปราะบาง รวมถึงการออกมาตรการเกี่ยวกับระบบอัตราจ้างและสวัสดิการสังคม ซึ่งสะท้อนว่า จีนให้ความสำคัญกับการเติบโตอย่างมีคุณภาพ “quality of growth” ลดความเหลื่อมล้ำ เชื่อมโยงกับ“共同富裕”(ความมั่งคั่งร่วมกัน) ซึ่งเป็นแนวคิดหลักในการพัฒนาของจีน

          อีกคำนึงคือ 中小学春秋假 “วันหยุดฤดูใบไม้ผลิ–ฤดูใบไม้ร่วงสำหรับโรงเรียนประถม-มัธยม” โดยกำหนดให้เป็น “วันหยุดเพื่อการเรียนรู้จากประสบการณ์” หรือ “วันหยุดเชิงปฏิบัติการ” โดยห้ามโรงเรียนหรือสถาบันกวดวิชาจัดการเรียนเสริมหรือการฝึกอบรมทางวิชาการในทุกรูปแบบ นโยบายนี้มีเป้าหมายเพื่อส่งเสริมให้นักเรียนได้ใกล้ชิดธรรมชาติ เรียนรู้ผ่านกิจกรรมทางสังคม และสนับสนุนการจัดกิจกรรมศึกษานอกสถานที่ร่วมกับทรัพยากรด้านวัฒนธรรมและการท่องเที่ยวของแต่ละพื้นที่ ซึ่งสะท้อนการกระตุ้นเศรษฐกิจการท่องเที่ยวภายในประเทศ และการบริโภคเชิงครัวเรือน

(2) มิติการพัฒนาด้านเทคโนโลยีและอุตสาหกรรมแห่งอนาคต

           คำว่า未来能源 “พลังงานแห่งอนาคต” เน้นย้ำการส่งเสริมและพัฒนาอุตสาหกรรมแห่งอนาคต เช่น พลังงานแห่งอนาคต เทคโนโลยีควอนตัม ปัญญาประดิษฐ์เชิงกายภาพ (Embodied AI) เทคโนโลยีเชื่อมต่อสมองกับคอมพิวเตอร์ (Brain-Computer Interface: BCI) และ 6G เป็นต้น

           คำว่า智能经济新形态 “รูปแบบใหม่ของเศรษฐกิจอัจฉริยะ” เป็นการเร่งผลักดันแนวคิด “AI+” เพื่อให้ปัญญาประดิษฐ์ถูกนำไปใช้จริงในภาคธุรกิจและอุตสาหกรรมต่าง ๆ ในวงกว้าง พร้อมทั้งสร้างธุรกิจและรูปแบบเศรษฐกิจอัจฉริยะใหม่ ๆ ควบคู่ไปกับการวางระบบข้อมูลและกติกาการกำกับดูแล AI ซึ่งสะท้อนทิศทางการพัฒนา “เศรษฐกิจอัจฉริยะ” ของจีน

          คำว่า 新基建工程 (โครงการโครงสร้างพื้นฐานยุคใหม่) มุ่งเน้นโครงสร้างพื้นฐานด้านดิจิทัลและ AI มากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นศูนย์ประมวลผลอัจฉริยะ（智算集群）ระบบจัดสรรกำลังประมวลผลระดับชาติ หรือ cloud infrastructure ซึ่งล้วนเป็นฐานสำคัญของเศรษฐกิจดิจิทัลและการแข่งขันทางเทคโนโลยีในอนาคต

          ส่วนคำว่า卫星互联网 “อินเทอร์เน็ตผ่านดาวเทียม” เกี่ยวข้องกับการเร่งพัฒนาเทคโนโลยีทางด้านดาวเทียมเพื่อใช้ในการเชื่อมต่ออินเตอร์เน็ต รวมถึง digital sovereignty, 6G, space technology

(3) มิติการพัฒนาเพื่อยกระดับรัฐและการแข่งขันระดับโลก

          คำว่า中国服务 “China Service” คล้ายแนวคิด “Made in China” แต่ย้ายจากภาคการผลิตไปสู่ภาคบริการ สะท้อนว่า จีนต้องการยกระดับ service sector สร้างมาตรฐานบริการระดับโลก ส่งออกบริการดิจิทัล โลจิสติกส์ การเงิน และเทคโนโลยี

          ส่วนคำว่า 世界级城市群 “กลุ่มเมืองระดับโลก” สะท้อนยุทธศาสตร์การรวมตัวของภูมิภาค (regional integration) ผลักดันการพัฒนาเพื่อยกระดับกลุ่มเมืองสำคัญ ได้แก่ 粤港澳大湾区 (Greater Bay Area) , 京津冀 (Beijing-Tianjin-Hebei) , 长三角 (Yangtze River Delta)

(4) มิติการพัฒนาการบริหารงานของรัฐและธรรมาภิบาล

          คำว่า地方政府招商引资 鼓励和禁止事项清单 “บัญชีรายการสิ่งที่รัฐบาลท้องถิ่นสามารถหรือห้ามดำเนินการในการดึงดูดการลงทุน” เป็นการสะท้อนว่า รัฐบาลจีนกำลังพยายามสร้าง “ตลาดภายในประเทศที่เป็นเอกภาพ”（全国统一大市场）เพื่อลดการแข่งขันระหว่างรัฐบาลท้องถิ่นที่เคยใช้มาตรการดึงดูดการลงทุนอย่างเข้มข้น ทั้งการลดภาษีหรือการอุดหนุนทางการคลัง โดยรัฐบาลกลางต้องการกำหนดกติกาและมาตรฐานร่วมระดับชาติ เพื่อป้องกันการแข่งขันแบบไร้ระเบียบ และเสริมสร้างประสิทธิภาพของระบบเศรษฐกิจภายในประเทศ

          โดยสรุป คำศัพท์ใหม่ในรายงานรัฐบาลจีน ค.ศ. 2026 นอกจากจะสะท้อนทิศทางการพัฒนาของจีนที่มุ่งสู่เศรษฐกิจดิจิทัล เทคโนโลยีขั้นสูง และการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนมากขึ้นแล้ว ยังแสดงให้เห็นความพยายามของรัฐบาลจีนในการสร้างโครงสร้างพื้นฐานใหม่ พัฒนาอุตสาหกรรมแห่งอนาคต และปรับปรุงระบบบริหารเศรษฐกิจให้มีประสิทธิภาพและเป็นเอกภาพมากขึ้นในยุค AI และการแข่งขันทางเทคโนโลยีระดับโลก

          ดังนั้น การเรียนรู้คำศัพท์เหล่านี้จึงไม่ควรหยุดอยู่เพียงการเข้าใจความหมายตามตัวอักษรเท่านั้น แต่ควรวิเคราะห์ถึงนัยและทิศทางเชิงนโยบายที่ซ่อนอยู่ เพื่อให้สามารถจับ “ชีพจรจีน” และเข้าใจทิศทางการพัฒนาของจีนได้อย่างแม่นยำมากยิ่งขึ้น

รายการอ้างอิง

China News Network. (2025, November 5). Bu zhishi “duole liang ge jia” zhongguo duo de tuixíng zhong xiaoxué chunqiu jia [More than just “two more holidays,” many places in China are implementing spring and autumn breaks for primary and secondary schools.] http://news.china.com.cn/2025-11/05/content_118160431.shtml

The State Council of the People’s Republic of China. (2026, March 5). Hua zhongdian! jinnian “zhengfu gongzuo baogao” ti dao zhexie xin ci [Key points! These are the new terms mentioned in this year’s Government Work Report]. http://big5.www.gov.cn/.../tujie/202603/content_7060748.htm

The State Council of the People’s Republic of China. (2026, March . “Dazao zhineng jingji xin xingtai”, xin ti fa li you shenyì [The new proposal to “create a new form of intelligent economy” carries profound implications]. https://www.gov.cn/.../2026.../yw/202603/content_7061612.htm